Kupu whakataki
E aro ana tēnei tauākī tūmataiti ki:
- te hono o tō tuakiri kua manatokona ki te ratonga RealMe
- ngā pārongo ka kohia e mātou mō tō tuakiri kua manatokona
- ngā hua o te kore e tuku i ngā pārongo e hiahiatia ana
- te āhua o tā mātou whakamahi i ngā pārongo ka kohia e mātou
- tā mātou tiaki i ō pārongo kia whita ai
- tā mātou whakamahi pihikete
- te ara kia uru atu koe ki ō pārongo whaiaro, me te whakatika
Ko ngā pārongo e kohia ana mō te tuku, mō te whakahou, mō te whakakore, mō te panoni rānei i ngā tuakiri kua manatokona, ka mahia e ai ki te Electronic Identity Verification Act 2012 (te Ture). I roto i te Ture, ka kīia he "tohu tuakiri ā-hiko" (electronic identity credential) te tuakiri kua manatokona.
I roto i tēnei tauākī tūmataiti, ka whakamahia e mātou te kīanga "ngā tuakiri kua manatokona" hei kōrero mō tētahi tohu tuakiri ā-hiko i tukua i raro i te Ture.
Ko te tuakiri kua manatokona ko tētahi wāhanga o te ratonga RealMe, ā, ka tukua ki a koe tētahi ara haumaru ki te hāpono i tō tuakiri ki ngā whakahaere e whakamahi ana i RealMe (e mōhiotia ana hei kaiwhakarato ratonga e whai wāhi mai ana).
Ina tono koe i tētahi tuakiri kua manatokona, ā, ka whakaae koe ki ngā ture whakamahi, ka tonoa koe kia whakaae ki te kohinga, ki te whakamahinga, me te puakanga hoki o ō pārongo whaiaro mō ngā take kua whakamāramahia i roto i tēnei tauākī.
Ngā tuakiri kua manatokona me te ratonga RealMe
Ko te ratonga RealMe ko ētahi pūnaha e whakahaerehia ana e DIA me ētahi atu kaiwhakarato.
Ko te Ratonga Manatoko Tuakiri tētahi o ngā ratonga e tukua ana mā RealMe. Ko tāna he tuku i te puna whaimana o te tuakiri e whakaaheingia ai koe ki te whakaū tuihono i tō tuakiri ki ngā kaiwhakarato ratonga e whai wāhi mai ana.
Hoahoa tūmataiti
Ngā pārongo ka kohia e mātou mō tō tuakiri kua manatokona
Te tukanga tono
Kohia ai e mātou ngā pārongo whaiaro i a koe ina tono koe kia tukuna tētahi tuakiri kua manatokona ki a koe, kia panonitia, kia whakahoungia, kia whakakorengia rānei.
Kohia ai e mātou ō pārongo whaiaro mō ēnei take:
· Hei manatoko i tō tuakiri
· Hei whakarite kāore i a koe te neke atu i te kotahi tuakiri kua manatokona
· Kia noho tika, kia noho hou tonu tō tuakiri kua manatokona
Hei tono kia tukuna tētahi tuakiri kua manatokona, me tīmata ā-ipurangi koe i tētahi tono.
Kei roto i te puka ipurangi ngā pārongo e pā ana ki ngā hihira tuakiri me ngā hihira māraurau e herea ana i roto i te tukanga tono.
Ka tonoa koe kia homai ētahi pārongo, e ai ki te mauhanga tuakiri e kōwhiritia ai e koe te tuku mai:
· Mēnā kei te whakawhirinaki koe ki tō uruwhenua o Aotearoa, ka kohia e mātou tō tau uruwhenua me te roanga o tō ingoa.
· Mēnā kei te whakawhirinaki koe ki tō mauhanga kiriraraunga o Aotearoa, ka kohia e mātou tō tau tiwhikete kiriraraunga me te roanga o tō ingoa.
· Mēnā kei te whakawhirinaki koe ki ō pārongo Hekenga, ka kohia e mātou tō tau uruwhenua o tāwāhi, tō tau kōkota, whakaaetanga rānei, te roanga o tō ingoa, tō rā whānau, tō wāhi whānau me tō ira tangata.
· Mena kei te whakawhirinaki koe ki tō rēhitatanga whānautanga o Aotearoa, ka kohia e mātou te roanga o tō ingoa, tō rā whānau, tō wāhi whānau, tō ira tangata, te ingoa o tō matua 1/māmā, me te ingoa o tō matua 2/pāpā (mēnā e hāngai ana).
Hihira whakaahua tono me te tuakiri
Ka kohia e mātou tētahi whakaahua matihiko mōu, i tētahi o ēnei:
· i te wāhi e whiriwhiri ai koe ki te whakaoti ā-ipurangi i tētahi hihira tuakiri,
· ina hopungia tō whakaahua i tētahi o ngā toa hoa patui o RealMe.
Ko tēnei whakaahua:
- ka kitea i tō tohu, ā,
- ka whakaaturia pea ki tētahi kaitaunaki tuakiri hei whakaū i tō tuakiri.
Ki te whiriwhiri koe ki te whakaoti i te hihira tuakiri ā-ipurangi, ka hopungia, ka whakamahia, ka rokirokitia whitatia ō whakaahua me te ataata/kapohanga o tō hihira tuakiri e ai ki te Tauākī tūmataiti – hihira tuakiri.
Ka whakamahia tō whakaahua matihiko mō te honohono āhukahuka i te kanohi aunoa, ka torohia e DIA hei arotake i tō tono, mō te whakaū kounga, mō ētahi atu mahi hoki hei tautoko i te Ratonga Manatoko Tuakiri.
Tērā pea ka whakamahia anō tō whakaahua me tō hihira hei whakamātautau anō i ngā pae mō te āhukahuka kanohi ine-koiora hei whakapai ake i tā mātou ratonga.
Te whakamahinga o te tukatuka ine-koiora
Ka whakamahia e DIA te hangarau āhukahuka kanohi mō te take o te manatoko i tō tuakiri, hei hihira hoki mēnā kei a koe ētahi atu mauhanga tuakiri i ā mātou pūnaha. Ka whakatairitea e mātou tō whakaahua ki ngā whakaahua o ngā tāngata kei a rātou tētahi tuakiri kua manatokona, tētahi uruwhenua rānei o Aotearoa. He wāhi ki ēnei hihira hei tiaki i tō tuakiri, hei karo hoki i te tinihanga.
Ka rokirokitia haumarutia tō whakaahua ki tā mātou pūnaha mō te honohono ā muri ake. Ka puritia tō tuakiri kua manatokona me tō whakaahua mō ngā tau 11 atu i te rā i whakakorea ai, i mōnehu ai rānei tō tuakiri kua manatokona, e ai ki ngā here o te ture.
Kaitaunaki tuakiri
Me mātua tuku mai e koe te tau uruwhenua o Aotearoa o tō kaitaunaki, te roanga o tōna ingoa, tōna rā whānau, tōna wāhi noho, tōna nama waea, tōna wāhitau īmēra, me te roa o tōna mōhio ki a koe.
Ka whakamahia ēnei pārongo hei manatoko i te kaitaunaki tuakiri ki tā mātou pātengi raraunga tuhinga hāereere.
Mā konei e:
- hihiratia mēnā rānei kei te whakatutukihia e ia ā mātou here ki te tū hei kaitaunaki mō tō tono, ā,
- tukua ai mātou ki te whakapā atu ki a ia hei manatoko i tō tuakiri, ina hiahiatia.
Ka tukua pea e mātou ngā taipitopito o tō tono ki tō kaitaunaki hei manatoko i tō tuakiri.
Ngā tuhinga
Mēnā ka herea koe ki te tuku mai i ngā tuhinga tūturu, i te tuakiri whakaahua rānei, ka tonoa koe ki te tuku i ēnei ki tētahi toa hoa patui o RealMe. Ka whakaahuangia ēnei tuhinga e te toa hoa patui o RealMe mō mātou, ā, ka tukuna mai ki a mātou me tō tono.
Te tiri pārongo
E ai ki ā mātou ture whakamahi, ka tīkina pea e mātou ngā pārongo whaiaro e hāngai ana ki a koe i a DIA, i ētahi tari ā-waho rānei:
· Kawea ai ēnei hihira mā te whakamahi i te whakaūnga-tuakiri me ngā whakaaetanga tiri pārongo kua whakaaetia, i whakamanatia e te Electronic Identity Verification Act me te Privacy Act 2020.
· Ka tīkina e mātou, ka hihiratia hoki, ō pārongo whaiaro e puritia ana e DIA, e tari kē atu hoki hei manatoko i tō tuakiri, hei whakarite e noho tika tonu ana, e noho hou tonu ana hoki tō tuakiri kua manatokona, hei whakarite hoki kāore i a koe te neke atu i te kotahi tuakiri kua manatokona.
· Ka riro mai pea te pārongo i ngā pātengi raraunga uruwhenua, kiriraraunga hoki a DIA; i ngā rēhita mō ngā Whānautanga, Matenga, Huringa Ingoa, Mārena, Hononga ā-Ture hoki; i ngā mauhanga hekenga hoki e puritia ana e Hīkina Whakatutuki (MBIE) i raro i te Customer Nominated Services Approved Information Sharing Agreement. Kei roto nei pea ko tō ingoa, ko ngā huringa ingoa, ko te rā me te wāhi o te whānautanga, ko te ira tangata, ko te whakaahua, ko ngā puka tono, ko ngā tohu tautuhi ahurei pērā i ngā tau uruwhenua, kiriraraunga, hekenga, rēhita whānautanga rānei.
· E pai ana tā mātou uru ki ngā matohi, ki ngā whakatūpato rānei mai i ngā pātengi hekenga a DIA, i a MBIE hoki hei whakaū mēnā rānei e hāngai ana ērā ki tō tuakiri.
· Mēnā ka tuku mai koe i tētahi kāri Kiwi Access, i tētahi raihana pū, raihana taraiwa rānei, ka manatokona e mātou ō taipitopito ki ngā mauhanga e puritia ana e Hospitality New Zealand, e Ngā Pirihimana o Aotearoa, e Waka Kotahi rānei. Whakaūngia ai anake e ēnei tari mēnā rānei e hono ana ngā pārongo i tukua ki ō rātou mauhanga, ā, ka tohu mai hoki pea ki a mātou te tūnga o aua mauhanga, pērā i te mōnehutanga rānei o tētahi raihana taraiwa. Mō ngā raihana taraiwa, tukua mai e NZTA tētahi tārua ki a mātou o tō whakaahua raihana taraiwa hei whakatairitenga.
· E pai ana tā mātou whiwhi pārongo, ahakoa āhea, i ngā rēhita o DIA e mōhio ai mātou mēnā me mātua panoni ngā taipitopito whaiaro i tō tuakiri kua manatokona, pērā i te mauhanga o tō matenga, kāore rānei. Waihoki, tukua mai pea ki a mātou e te Rēhita-Tianara o ngā Whānautanga, ngā Matenga me ngā Mārenatanga ngā pārongo whāiti mō te panoni-ingoa me te ira tangata mō te take e āta whakapuakina ana o te hihira kāore anō tētahi tuakiri kua manatokona kia tukuna ki a koe i roto i tētahi tuakiri kē.
· Whakamahia ai e mātou ō taipitopito whakapā mō te take o te whakawhiti kōrero ki a koe, e hāngai ana ki te tukanga tono, i muri ake rānei. Whakamaharatia ai koe e mātou ki te whakahou i tō tuakiri mā te wāhitau īmēra tono tino hou e puritia ana e te Tari mōu, mai i tētahi tono i te uruwhenua o Aotearoa, i te kiriraraunga o Aotearoa, i te tuakiri kua manatokona rānei.
Ō pārongo tuakiri kua manatokona
Ina waihanga mātou i tō tuakiri kua manatokona, ka rokiroki mātou i tō ingoa, i tō ira tangata, i tō rā whānautanga, i tō wāhi whānautanga, i tō whakaahua hoki.
Ina whiriwhiri koe ki te whakamahi i te ratonga RealMe ki tētahi kaiwhakarato e whai wāhi mai ana, ka tukuna ētahi, te katoa rānei o ēnei taipitopito – engari i runga anake i tō whakaae mai.
Whakaahua
Hei wāhanga o tō tono, ka hopungia tō whakaahua, ā, ka rokiroki tahitia me tō tono.
Ka whakamahia e mātou tēnei whakaahua hei āwhina ki te whakaū i tō tuakiri mā te tūhono ki te whakaahua ka tīkina e mātou mai i ngā pātengi raraunga uruwhenua, kiriraraunga rānei a DIA, ki ngā pātengi raraunga hekenga a MBIE, ki te tuhinga tuakiri ka homai e koe, ki tō whakaahua tuakiri kua manatokona o mua rānei.
Ka rokirokitia te whakaahua i hopungia i roto i te tukanga tono mō te tūhonohono kotahi-ki-te-tini ā muri ake. Kāore mātou e rokiroki i te whakaahua ka tīkina e mātou i ngā pātengi raraunga uruwhenua, kiriraraunga, hekenga rānei i tua atu i te wā e hiahiatia ana mō te tūhonohono whakaahua. Ka hopukina, ka rokirokitia hoki tō whakaahua e ngā toa hoa patui o RealMe mō te roa e hiahiatia ana mō te whakarato i tēnei whakaahua ki a mātou te take.
Ngā hua o te kore e tuku i ngā pārongo e hiahiatia ana
Ki te kore koe e tuku mai i ngā pārongo e hiahiatia ana kua whakahuatia i runga ake nei, tē taea e koe te whiwhi i tētahi tuakiri kua manatokona hei manatoko ā-ipurangi i tō tuakiri.
Heoi anō, ka wātea tonu koe ki te tauhokohoko me te whiwhi ratonga i ngā kaiwhakarato ratonga e whai wāhi mai ana i roto i te taiao tuimotu. He mea kōwhiri te whakamahi i tētahi tuakiri kua manatokona.
Kia mōhio mai he hara te whakaputa kōrero teka, kōrero whakapōhēhē rānei, te tuku rānei i ngā ara tautohu tuakiri he parau, he tinihanga te hanga, he whakatapeha rānei ina tono ana i tētahi tuakiri kua manatokona.
Te whakamahinga o ngā pārongo ka kohia e mātou
Ka whakamahi mātou i ngā pārongo ka kohia:
- hei tuku i tō tuakiri kua manatokona
- mō ngā take tauanga
- hei ārai me te whakahaere hoki i te tukunga o te kore e neke atu i te kotahi tuakiri kua manatokona mō te tangata kotahi
- ina hāngai ana, hei manatoko i ngā taipitopito o te tangata i tukua ki ngā tono mō te tukunga, te whakahounga, te panonitanga, te whakakorenga rānei o tētahi tuakiri kua manatokona, ā,
- hei kimi, hei ārai hoki i ngā whakamahinga tinihanga, turekore rānei o ngā tuakiri kua manatokona, o ngā ratonga hāngai rānei.
Te kohinga o ngā pārongo tauanga
Ina toro mai koe ki te pae tukutuku a RealMe, ka kohia pea e mātou ngā pārongo tauanga mō tō toronga, hei āwhina i a mātou ki te whakapai ake i tā mātou ratonga. He mea whakahiato, he mea whakamuna hoki aua pārongo. I roto nei:
- ko tō wāhitau IP
- ko ngā kupu rapu i whakamahia e koe
- ko ngā whārangi i uruhia e koe i tā mātou ratonga me ngā hono i pāwhiritia e koe
- ko te rā me te wā i toro koe ki te ratonga
- ko tō pūnaha whakahaere (hei tauira, Windows XP, Mac OS X)
- ko te momo pūtirotiro pae tukutuku e whakamahia ana e koe (hei tauira, Microsoft Edge, Mozilla Firefox), me
- ētahi atu take āpiti noa pērā i te arinui o te mata, i te tautuhinga reo i whakamahia.
Te whakamahinga o te pārongo tauanga
Ka kitea ngā pārongo tauanga i kōrerotia i runga nei e ngā kaiwhakahaere pae tukutuku me ētahi o ngā kaimahi DIA mā ngā taputapu tātari pērā i Google Analytics.
Whakamahia ai pea ngā pārongo i kohia i tō tono ki te tātari tauanga me te pūrongo mō ngā take o te whakapainga ratonga me te whakahaerenga pakihi. Ka whakamahia anake ngā pārongo whaiaro ina noho waiwai ana ki ēnei take.
Te whakamahi tuihono i tō tuakiri kua manatokona
Ki te whiriwhiri koe ki te whakamahi i tō tuakiri kua manatokona ki te ratonga tuihono a tētahi kaiwhakarato e whai wāhi mai ana, ka tukuna anō koe ki RealMe hei takiuru.
Ina takiuru koe ki te ratonga RealMe, ka tukuna mai he tau motuhake ki a mātou. Ka whakamahia e mātou taua tau hei tirotiro aunoa mēnā kua tū mai tō tuakiri kua manatokona.
Kātahi ka tīkina e te ratonga RealMe tō tuakiri kua manatokona, ka uia koe mēnā e whakaae ana koe kia tukuna ō pārongo tuakiri ki te kaiwhakarato ratonga e whai wāhi mai ana. Kātahi ka tukuna anō koe e te ratonga RealMe ki te kaiwhakarato ratonga e whai wāhi mai ana, ā, kua tukuna atu ō pārongo tuakiri ki a rātou.
Mēnā ka whakaae koe ki te tiri i ō pārongo tuakiri kua manatokona ki tētahi ratonga e whai wāhi mai ana i mua i te whakaoti i tō tono i te tuakiri, ka tohatoha aunoa te ratonga RealMe i tō tuakiri ki te ratonga e whai wāhi mai ana ina oti ana te whakaae i tō tuakiri kua manatokona.
Atu i tērā kāore a DIA e whakaatu i ō pārongo whaiaro ki tētahi atu whakahaere, ki te kore e herea, e whakaaetia rānei e te ture. E kore mātou e whakamahi i ō pārongo mō te whakatairanga, mō tētahi atu take rānei.
Tō mauhanga mahi
Hei wāhanga o ō pārongo RealMe, ka mauhangatia e mātou ngā wāhi i whakamahia ai e koe tō tuakiri kua manatokona, tae atu ki te wā me te rā i whakaaturia ai ō pārongo ki tētahi kaiwhakarato ratonga e whai wāhi mai ana.
He tino mārō te whakahaere i te urunga ki aua pārongo e te Ture. Kāore mātou i te pupuri i ngā pārongo mō te tauwhitinga i mahia e koe ki ngā kaiwhakarato ratonga.
Ina whai mana ana, ina mōnehu ana rānei tō tuakiri kua manatokona, e āhei ana koe ki te tiro ki tō mauhanga mahi mā tō pūkete RealMe, hāunga te āraitanga o tēnei nā ngā take hangarau, whaitake rānei.
Kei roto hoki i tō mauhanga mahi ngā pārongo mō ngā wā i uru atu ai ā mātou kaimahi, ētahi atu tāngata whai mana rānei ki tō mauhanga tuakiri kua manatokona, ki tō pūkete mahi rānei (hāunga ngā horopaki whāiti, pērā i te wā e whakahāwea ai tētahi tewhatewha i te tuku i te urunga ki aua pārongo, mō ngā take hangarau rānei).
Haumarutanga
He hātepe ā mātou hei ārai i te ngaronga, me te urunga, te whakamahinga, te whakarerekētanga, te whakaaturanga, te whakamahinga hē rānei e turekore ana o ō pārongo, e hāngai ana ki ngā tikanga mahi pai me ngā here o te ture me ngā kaupapa here e hāngai ana.
Ka whakarite hoki mātou ko te hunga kua whakamanatia anake e whai ana i ētahi tūranga motuhake, me ētahi whakaaetanga urunga motuhake, ka taea te tiro i tō tuakiri, i ō pārongo hāngai-tauwhitinga rānei e pā ana ki te tauwhitinga, ā, mō ētahi take motuhake e hāngai ana anake.
Te whakamahinga o ngā pihikete
Mā te whakamahi i tō tuakiri kua manatokona ka puta he pihikete wātū (kāore e pūmau) ka kitea e koe i tō pūrere. Ko tōna ingoa ko: JSESSIONID.
Ka pau te wā o tēnei pihikete ina kati koe i tō pūtirotiro, ā, kāore e rokirokitia ngā pārongo whaiaro e taea ai koe te tautuhi.
Te uru atu me te whakatika i ō pārongo whaiaro
Ina mana ana tō tuakiri kua manatokona, ka taea e koe te tiro me te whakahaere i ō taipitopito tuakiri kua manatokona mā te pae tukutuku RealMe.
Oti ana tō takiuru mā te ratonga takiurunga RealMe, ka āhei koe ki te:
- tiro i ō pārongo tuakiri kua manatokona e puritia ana e mātou
- tiro i tō hītori tauwhitinga/mahi tuakiri kua manatokona (atu i ētahi horopaki whāiti, pērā i te whakahāwea i tētahi tewhatewha, nā te tuku urunga ki tērā, mō ngā take hangarau rānei)
- whakakore i tō tuakiri kua manatokona
- whakahou i tō tuakiri kua manatokona, ā,
- tono kia hurihia tō ingoa, tō ira tangata rānei i tō tuakiri kua manatokona.
Ngā tika mō te urunga me te whakatikatika
I raro i te Electronic Identity Verification Act, kei a koe te tika ki te uru atu me te tono i a mātou ki te whakatika i ō pārongo whaiaro.
Mena kei te hiahia koe ki te kite i ngā pārongo whaiaro e puritia ana e mātou e pā ana ki tō whakamahinga o tō tuakiri kua manatokona, ki te hiahia rānei koe ki te tono whakatikatika, ā, kāore e taea e koe te pēnei mā te pae tukutuku RealMe, tēnā whakapā atu ki te Taupaepae Āwhina RealMe.
Mā te Taupaepae Āwhina koe e tuku ki ā mātou kaimahi, ā, ka hiahia pea rātou ki te hāponotanga o tō tuakiri i mua i tā rātou āhei ki te tuku i ēnei pārongo ki a koe.
Ki te kitea e koe e hē ana tētahi, ētahi rānei o ō pārongo tuakiri kua manatokona, tēnā whakapā mai ki tā mātou Taupaepae Āwhina i te wā tino tata ka taea. Tērā pea me tuku koe e te Taupaepae Āwhina ki te wāhanga o DIA e tika ana, ki te tari rānei nāna ngā pārongo i tuku atu ki a koe.
Mēnā he āwangawanga āu e pā ana ki tō tūmataiti, tēnā whakapā mai ki a mātou.
The Privacy Officer
Department of Internal Affairs
PO Box 805
Wellington 6140
Īmēra: privacy@dia.govt.nz
Ki te kore koe e rata ki tā mātou urupare, ka taea e koe te whakapā atu ki Te Mana Mātāpono Matatapu.
Office of the Privacy Commissioner
PO Box 10 094
Wellington 6140
Īmēra: enquiries@privacy.org.nz
Te porowhiu i ō mauhanga tuakiri kua manatokona
Ina mōnehu tō tuakiri kua manatokona, ina whakakorehia rānei, ka puritia e mātou ō mauhanga tuakiri kua manatokona (tae atu ki ō pārongo tuakiri kua manatokona, ki tō whakaahua, ki tō mauhanga mahi hoki) mō tētahi wā kua whakaritea i raro i te Electronic Identity Verification Act me ōna waeture.
Oti ana taua wā, ka muku mātou i ō mauhanga tuakiri.
Ki te whakahoutia e koe tō tuakiri kua manatokona i roto i taua wā, ka whakahohehia anō e mātou tō tuakiri kua manatokona o mua kia taea ai e koe te whakamahi tonu i tērā ki ngā kaiwhakarato ratonga e whai wāhi mai ana kua pāhekohekotia ai e koe i mua.
Ki te tono koe i tētahi tuakiri hou i muri i te mutunga o te wā pupuri, me kawe pea mātou i ētahi atu mahi hei manatoko i tō tuakiri.